Historia katedry w Kielcach sięga XII w., kiedy to biskup krakowski Gedeon Gedko ufundował pierwszą świątynię na wzgórzu. Byłą to romańska bazylika, którą w początkach XIII w. konsekrował biskup Wincenty Kadłubek. Kościół kilkukrotnie padał ofiarą najazdów i wojen i był po ich zakończeniu przebudowywany. Dzisiejszy wygląd nadały mu dwie duże przebudowy z XVII i XIX w. W ich trakcie do romańskiego korpusu dobudowano nawy boczne, postawiono wieżę-dzwonnicę oraz wzniesiono sygnaturkę.

Obecnie jest to budowla trójnawowa z barokową fasadą wybudowaną z boku kaplicą ogrójcową. W prezbiterium kościoła znajduje się renesansowy ołtarz z obrazem przedstawiającym Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. Katedra jest także lokalnym centrum pielgrzymkowym. Cześć oddawana jest wizerunkowi Matki Boskiej Kieleckiej, której obraz znajduje się w ołtarzu bocznym.

Wewnątrz można też zobaczyć XX wieczne polichromie wzorowane na obrazach Jana Matejki „Śluby Jana Kazimierza” oraz „Wprowadzenie chrześcijaństwa w Polsce”, a także liczne epitafia z XVII i XVIII w.